برای کار با لاتک چه چیزهایی نیاز داریم؟

از پارسی لاتک
پرش به: ناوبری، جستجو

در این بخش می‌خواهیم به این پرسش پاسخ دهیم که برای شروع کار با LaTeX به چه ابزارهایی نیاز داریم؟ و باید از کجا کار را شروع کنیم؟ سعی می‌کنیم در این قسمت به این سوالات پاسخ دهیم. در ضمن از مراجع مفیدی یاد خواهد شد که می‌تواند شما را در مسیر یادگیری لاتک یاری کند.

اگر حوصله خواندن این قسمت را ندارید، فقط آخرین نسخه نرم‌افزار TeXLive «راهنمای دانلود تک‌لایو» و TexStudio را نصب کنید و از این قسمت بگذرید.

همچنین می‌توانید مجموعه‌ی پارسی‌لاتک که شامل توزیع TeX، ادیتور، مثال‌های کاربردی می‌باشد را از طریق «فروشگاه» یا «توزیع‌کنندگان» تهیه فرمایید.

باتوجه به مطالبی که در پیوندهای لاتک به درد همه نمی‌خورد، ولی شاید به درد شما بخورد و تاریخچه Tex و Latex خواندید، حتما دریافته‌اید که LaTeX به نوعی یک زبان برنامه‌نویسی است. همان‌طور که می‌دانید برای نوشتن یک برنامه مثلا به زبان C++ یا Java، شما نیاز به داشتن یک ویرایشگر[۱] و یک کامپایلر دارید. شما درون ویرایشگر برنامه خود را می‌نویسید و توسط کامپایلر آن را کامپایل می‌کنید. برای نوشتن LaTeX هم شما نیاز به یک ویرایشگر و یک کامپایلر مناسب دارید.

ویرایشگر مناسب

نمایی از ویرایشگر Texstudio

شما در یک notepad ساده نیز می‌توانید کد LaTeX خود را بنویسید و آن‌را با پسوند .tex ذخیره کنید. اما امروزه ویرایشگر‌های بسیاری برای نوشتن LaTeX وجود دارد که می‌تواند شما را در نوشتن کد LaTeX راهنمایی کند، و در رفع خطاهای فایل LaTeX، ما را یاری رساند. از این نمونه می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  1. ویرایشگر‌های متن‌باز[۲]: TexStudio، TexMaker، Texworks، TexShop Kile
  2. ویرایشگر‌های رایگان[۳] LED WinShell
  3. ویرایشگرهای تجاری: WinEdt

فهرست کاملی از ویرایشگرهای مورد استفاده در LaTeX به همراه مقایسه بین آن‌ها، در پیوند Comparison of TeX editors ارایه شده است. هر یک از ویرایشگرهای یاد شده نقاط قوت و ضعف مخصوص به خود را دارند. در یک نگاه کلی ویرایشگر TexStudio نسبت به بقیه ویرایشگرها از امکانات و قابلیت‌های بهتری برخوردار است. به خصوص این‌که این ویرایشگر از زبان‌های راست به چپ به مانند فارسی نیز پشتیبانی می‌کند. پس به انتخاب خود یک ویرایشگر را دانلود کنید و بر روی رایانه خود نصب کنید.

توزیع‌های LaTeX

نمایی از صفحه نصب TexLive2014

به برنامه رایانه‌ای که فایل‌های LaTeX مارا کامپایل می‌کند، اصطلاحا توزیع‌ Tex[۴] گفته می‌شود. در یک توزیع TeX، علاوه بر کامپایلر LaTeX، بسته‌های LaTeX نیز قرار می‌گیرند. بسته‌های LaTeX، کدهای LaTeX هستند که افراد مختلف در سرتاسر جهان آن‌ها را برای سهولت کار ما نوشته‌اند. به عنوان مثال بسته Glossaries بدون درگیر کردن ما با کدهای پیچیده، به ما کمک می‌کند تا براحتی در نوشتار خود فهرست واژگان و اختصارات را به صورت خودکار وارد کنیم. CTAN مخزن رسمی تمامی بسته‌های LaTeX است. امروزه توزیع‌های TeX مختلفی وجود دارد از آن نمونه می‌توان به موارد زیر اشاره نمود.

اگر سیستم‌عامل شما ویندوز و یا لینوکس است به شدت توصیه می‌شود که از یک نسخه کامل TexLive استفاده کنید. کاربران Mac نیز می‌توانند از MACTex استفاده کنند که پایه آن نیز TexLive است. گروه TexLive، هر ساله حدودا اواخر فروردین و طی اردیبهشت آخرین مجموعه تستها را انجام می‌دهند و در نهایت اواخر خرداد یک نسخه Freeze شده بیرون می‌آید. به عنوان مثال TexLive 2015 در ۱۱ ژوئن منتشر گشت. پس از انتشار یک نسخه از توزیع TexLive، در طول سال، بسته‌های مختلف در صورت بروزشدن در TexLive نیز بروز می‌شوند. به عنوان مثال فرض کنید که شما TexLive2015 را نصب کرده‌اید، تا ۸ می ۲۰۱۶ بسته‌ها با بروز شدن در CTAN در TExLive2015 نیز بروز خواهند شد. اما با آمدن TexLive2016 دیگر TexLive2015 و بسته‌های آن بروز نخواهد شد، حتی اگر بسته‌ها در CTAN بروز شوند. به همین دلیل شما باید هر سال TexLive‌ خود را به نسخه بالاتر ارتقا نسخه[۵] دهید. راهنمای دانلود، نصب و بروزرسانی TexLive را، به منظور فراگیری نحوه دانلود، نصب و بروزرسانی TeXLive، مطالعه کنید.

ارزیابی

برای این‌که از نصب ملزومات اصلی در رایانه خود و نبود اشکال در این قسمت یقیین حاصل کنید، گام‌های زیر را بردارید:

  1. مطمئن شوید که نصب ویرایشگر به صورت کامل پایان یافته است.
  2. مطمئن باشید که نصب کامپایلر به صورت کامل پایان یافته است. به عنوان مثال در TexLive حتما باید در انتهای کار نصب، پیام زیر را مشاهده کنید.
  3. Welcome to TeX Live!
    ....
  4. یک فایل با پسوند .tex و با محتوای زیر تولید کنید. این در حقیقت ساده‌ترین فایلی است که شما می‌توانید بنویسید.
  5. \documentclass{report}
     
    \begin{document}
    Hello world!
    \end{document}
    خروجی کد ساده لاتک در Texstudio

    فایل مورد نظر را کامپایل کنید. به عنوان مثال در ویرایشگر TexStudio کافی است که کلید F1 و یا دکمه سبزرنگ را فشار دهید. دقت کنید که کامپایل شما باید به صورت normally خاتمه پیدا کند.

اگر این سه گام را با موفقیت سپری کنید، می‌توانید مطمئن باشید که تمامی ابزارهای مورد نیاز به درستی بر روی رایانه شما نصب شده است.

پانویس

  1. Editor
  2. Open source
  3. Freeware
  4. TEX distribution
  5. Upgrade